Dita Ndërkombëtare e Punëtorëve / Si lindi dhe u zhvillua 1 Maji

Thousands of people crowd the "Lustgarten" (Garden of Pleasure) in Berlin, Germany, during the morning of May 1st at the celebrations, 1934. At left is the monumental cathedral "Berliner Dom". (AP Photo)

1 Maji, ose siç njihet ndryshe, Dita Ndërkombëtare e Punëtorëve, është një ditë përkujtimi e luftërave historike të bëra nga punëtorët për të siguruar të drejta, liri, pushim dhe kushte më të mira pune.

Kërkesa më e famshme dhe ajo që, më vonë u njoh ndërkombëtarisht, është ajo e lëvizjeve sociale në Australi më 21 prill 1856, ku punëtorët kërkonin “Tetë orë punë, tetë orë dëfrim, tetë orë gjumë”.

30 vite më vonë, më 1 maj 1886, rreth 350 mijë punëtorë u mblodhën në Çikago për të kërkuar të drejtat e tyre të pushimit dhe tetëorarëshit të punës. Dy ditë më vonë policia hapi zjarr ndaj protestuesve, duke e përshkallëzuar situatën në dhunë dhe rebelime.

Si rezultat i këtyre përplasjeve, punëtorët triumfuan. Ata fituan të drejtën e për pushim, kushte më të mira pune, barazi para sistemit gjyqësor, përfitime sociale dhe media gjithashtu fitoi të drejtën e lirisë së shtypit.

Në përkujtim të protestave të përgjakshme në Çikago, në 1889 –ën, një federatë ndërkombëtare e grupeve socialiste dhe sindikatave caktoi 1 majin si një ditë në mbështetje të punëtorëve.

1 maji në Evropë

Në vitin 1891, Kongresi i tretë i Internacionales në Bruksel e shpalli ditën 1 maj si Festa Ndërkombëtare e Punëtorëve. Në këtë ditë kremtohen liritë, të drejtat dhe fuqia e përbashkët e punëtorëve.

Më vonë, në Bashkimin Sovjetik, udhëheqësit e përqafuan festën e re, duke besuar se kjo do të inkurajonte punëtorët në Evropë dhe Shtetet e Bashkuara të bashkohen kundër kapitalizmit.

Dita u bë një festë e rëndësishme në Bashkimin Sovjetik dhe në vendet e bllokut Lindor, me parada të profilit të lartë.

Në Gjermani, Dita e Punës u bë festë zyrtare në vitin 1933, pas ngritjes së Partisë Naziste.

Si për ironi, Gjermania shfuqizoi sindikatat e lira një ditë pas vendosjes së festës, praktikisht duke shkatërruar lëvizjen gjermane të punës.

Me shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik dhe rënien e qeverive komuniste në Evropën Lindore edhe festimet e shoqëruara me këngë dhe koncerte u zbehën.

Megjithatë, edhe sot, në dhjetëra vende të botës, 1 Maji është shpallur festë zyrtare dhe duhet të shërbejë si rast për demonstrata dhe tubime në mbështetje të punëtorëve.

Reklama